ترازنامه اجتماعی اتحادیه و اتاق اصناف؛ وقتی اعتماد بهاندازه سرمایه اهمیت دارد.
رویکردی جامعهشناختی به داراییها، بدهیها و حقوق مالکانه اتحادیه ها و اتاق اصناف.
یاداشتی از:
دکتر مجتبی جعفری
[رئیس اتحادیه پارچه فروشان و کمسیون آموزش و پژوهش اتاق اصناف تهران ]
در نگاه سنتی، سلامت اتحادیه و اتاق اصناف با شاخصهایی مانند سرمایه، نقدینگی و کیفیت داراییها سنجیده میشود. اما واقعیت امروز نشان میدهد که یک متغیر مهمتر در حال شکلدهی به آینده این نهاد ها میباشد؛
«اعتماد اجتماعی».
اتحادیه و اتاق اصناف تنها نهادهای مالی نیستند؛ آنها در مرکز روابط اجتماعی، اقتصادی و نهادی جامعه قرار دارند. از همین رو، برای فهم دقیقتر وضعیت آنها باید در کنار ترازنامه مالی، به نوع دیگری از سنجش نیز توجه کرد: ترازنامه اجتماعی اتحادیه؛و اتاق اصناف چارچوبی برای سنجش اعتماد، مشروعیت و سرمایههای نامشهود .اتحادیه و اتاق اصناف در اقتصاد مدرن فقط واسطه پول و حاکمیت نیستند، بلکه نهادهایی هستند که اعتماد عمومی را مدیریت میکنند.
از این منظر، اعتماد عمومی، اعتبار نهادی و مشروعیت اجتماعی همانقدر برای اتحادیه و اتاق حیاتیاند که سرمایه مالی.
*ترازنامه مالی؛ تصویر کلاسیک در ساختار مالی اتحادیه و اتاق اصناف:
داراییها (نمونهها)
۱. تسهیلات
۲.مطالبات
۳.سرمایهگذاریها
۴.داراییهای ثابت
این داراییها معمولاً بلندمدت، تعهدی و همراه با ریسک نکول هستند.
*بدهیها (نمونهها)
۱.سپردهها
۲.بدهی اتحادیه به اتاق اصناف،
این بخش عمدتاً عندالمطالبه و نقدشونده است.
در کنار این دو، حقوق مالکانه نیز (نمونه ها)شامل سرمایه، اندوختهها ، و سود (زیان )انباشته است.
*ترازنامه اجتماعی چیست؟
اگر ترازنامه مالی، سلامت اقتصادی را نشان میدهد، ترازنامه اجتماعی تصویر دیگری را ارائه میدهد:
میزان اعتماد، کیفیت رابطه اتحادیه با اتاق اصناف و سرمایههای نامشهود نهادی.
در این چارچوب، اتحاديه و اتاق اصناف، نه فقط یک بنگاه مالی و حاکمیتی، بلکه نهادی اجتماعی است که باید داراییها و تعهدات اجتماعی خود را نیز مدیریت کند.
*داراییهای اجتماعی اتحادیه ها و اتاق اصناف،
مهمترین داراییهای اجتماعی این نهادها عبارتاند از:
۱. اعتماد عمومی: مهمترین سرمایه نامرئی
۲.اعتبار نهادی: تصویر ذهنی و جایگاه اجتماعی
۳. مشروعیت اجتماعی: میزان پذیرش عمومی تصمیمات اتحادیه واتاق اصناف.
۴. سرمایه ارتباطی: کیفیت شبکه روابط و ذینفعان
۵. دانش اجتماعی: توان درک نیازهای جامعه و تبدیل آن به خدمت
۶.وفاداری : استمرار رابطه و اعتماد بلندمدت.
*بدهیهای اجتماعی اتحادیه و اتاق اصناف؛
در مقابل داراییها، اتحادیه ها و اتاق اصناف نیز تعهداتی در برابر جامعه دارد:
۱. حفظ و تقویت اعتماد عمومی
۲. شفافیت و پاسخگویی
۳.شمول مالی و دسترسی برابر به خدمات
۴. کاهش زمان و هزینه دریافت خدمات
۵. حمایت از توسعه اقتصادی و اجتماعی اتحادیه ها توسط اتاق اصناف و بالطبع اعضا توسط اتحادیه.
۶. رعایت عدالت در ارائه خدمات
این تعهدات، بدهیهای اجتماعی اتاق اصناف در قبال اتحادیه و همچنین اتحادیه در قبال اعضا محسوب میشوند؛ بدهیهایی که در صورت عدم ایفای آنها، سرمایه اجتماعی این نهادها کاهش مییابد.
* حقوق مالکانه اجتماعی؛ سرمایههای پنهان .
در کنار داراییها و بدهیهای اجتماعی، اتحادیه ها و بالطبع، اتاق های اصناف دارای نوعی «حقوق مالکانه اجتماعی» هستند:
۱.سرمایه نمادین: اعتبار و منزلت اجتماعی .
۲.سرمایه اجتماعی: شبکه اعتماد و همکاری
۳.سرمایه فرهنگی: فرهنگ سازمانی و اخلاق حرفهای
۴. سرمایه نهادی: کیفیت حکمرانی و ساختار تصمیمگیری
۵.سرمایه زمانی: مدیریت همزمان زمان سازمان، مشتری و جامعه
۶.سرمایه توسعهای: اثر اتحادیه و در وضعیت کلان ،اتاق اصناف در رشد اقتصادی و اجتماعی جامعه هدف.
مقررات ، دو سطح از حفاظت
در حکمرانی این نهادها ،دو نوع مقررات نقش مکمل دارند:
الف )مقررات احتیاطی (Prudential Regulation)
با هدف حفظ سلامت مالی اتحادیه و اتاق اصناف:
۱.نسبت کفایت سرمایه
۲. الزامات نقدینگی
۳. تسهیلات و تعهدات کلان
۴.تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط
۵.طبقهبندی داراییها و ذخیرهگیری
۶. محدودیت سرمایهگذاریها
۷. مدیریت وضعیت باز بدهیها.
۸.برداشت های نقدی و اعتباری هیئت رئیسه و چگونگی کنترل و بازرسی منتخبان اتحاديه ها.
۹-کنش روسای اتحادیه ها در قبال عملکرد هیئت رئیسه.
ب)مقررات غیراحتیاطی (Non-Prudential Regulation)
با هدف حفظ سلامت اجتماعی :
۱. حمایت از مشتریان
۲.شفافیت و افشا
۳. رقابت سالم
۴. مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم
۵. شمول مالی
در واقع، اگر مقررات احتیاطی حافظ سرمایه مالی هستند، مقررات غیراحتیاطی حافظ سرمایه اجتماعی آن محسوب میشوند.
جمعبندی: اتحادیه و اتاق اصناف در عصر اعتماد عملکرد اتحادیه مالی قابل ارزیابی نیست و در کنار آن به سنجش «اعتماد اجتماعی» و سرمایههای نامشهود نیز نیاز دارد. ترازنامه اجتماعی اتحادیه و اتاق اصناف در کنار ترازنامه مالی، تصویری کاملتر از وضعیت و پایداری این نهادها ارائه میدهد.
در نهایت، موفقیت این نهادها در گرو توازن میان سلامت مالی و سلامت اجتماعی است؛ زیرا بدون اعتماد، هیچ ساختار مالی و مدیریتی، پایداری و دوام نخواهد داشت.
مجتبی جعفری
استاد دانشگاه
روابط عمومی اتحادیه پارچه فروشان تهران
Leave feedback about this